Administra tu Blog

¡Crea tu Blog Ya! Fácil y Gratis Píde la luna en Zebehar

A MIA TRAZA DE PENSAR

28/03/2008 GMT 1

Er zilenzio d'Ehtremaúra

chabi @ 18:11

Azía tienpo ke kería ablà d'Ehtremaúra. Ehta komuniá utónoma tié munxah kozah ke zeguramente munxa hente no konohka: la beyeza'e zuh paizaheh, zuh prezonah, zu gahtronomía... y zuh lenguah. En'Ehtremaúra z'ablan kuatro lenguah, zí, kuatro: er kahteyano, el'ehtremenyo (o kahtúo), la ''fala'', y er portugéh. Zupongo ke zi la hente ke me lé eh d'Ehtremaúra, ablá oío ablà argo d'ehto, zino, lo máh probable eh ke no tenga n'iea'e lo k'ehtoi iziendo.

Aora bia'blà'e ká una'e lah lenguah d'Ehtremaúra:

Er '''portugés''' tié bariah barianteh: er portugéh olibentino, ablao'n Olibenza, er portugéh d'Herrera de Alcántara, er de Cedillo, er d'argunah arkileríah de Valencia de Alcántara y er de La Codosera. La berdá eh k'ahtuarmente'r portugéh en Ehtremaúra z'enkuentra zeriamente amenazao.

Er '''portugéh d'Olibenza''' eh un zuhdialehto'er potugéh alentehano ablao'n Olibenza y Táliga. Ahtuarmente, ehtah ziudaeh zufren un prozezo d'ehpanyolizazión ya k'ehta komarka d'Olibenza hue ahta 1940 d'abla portugeza.

Er '''kahtúo''' o '''ehtremenyo''' z'abla'r norte d'Ehtremaúra y en er zù'e Zalamanka. Ze l'enmarka entro'er grupo ahturleonéh. No eh ofiziá'n lah komuniaeh ande z'abla

Tié unoh 200.000 ablanteh y no tié una ortografía ofiziá, ziendo efendía pò argunah azoziazioneh, komo APLEx, y utilizà zobre tó'n la poezía.

La '''fala''' eh una lengua romanze'er zuhgrupo galaiko-portugéh ablá'n treh munizipioh der ''Valle de Jálama/Val de Xálima'' ar noroehte la probinzia'e Kázereh, en la frontera kon Portugá. Ehtoh munizipioh zon San Martín de Trevejo (Sa Martin de Trevellu), Eljas (As Elhas) y Valverde del Fresno (Valverdi du Fresnu),

Ká pueblo tié zuh bariedaeh dialehtaleh: ''lagarteiru' (Eljas), ''manhegu''/''mañegu'' (abrebiao'e sanmartiñegu, San Martín de Trevejo) y ''valverdeiru'' (Valverde del Fresno).

Ai unoh 6.000 ablanteh d'ehta lengua.

Z'oyó ablà d'una polémika entre lah huntah de Galizia y Ehtremaúra pò loh ehtudioh d'argunoh linguihtah k'afirman ke la ''fala'' eh gayego, pò lo ke argunoh zehtoreh polítikoh de Galizia intentaron inplantà medíah linguíhtikah.

La mayoría'e loh ablanteh aboga pò l'utonomía'e la lengua rehpehto ar gayego y ar portugéh.

Lo k'eh zierto eh k'ehte patrimonio d'Ehtremaúra no ehtá mu bien protehío (zi bien la fala z'a deklarao Bien d'Interéh Kurturá) y ká béh ze pierde máh en un intento d'akurturizazión ehpanyola'er territorio ehtremenyo.

Akí tenéih un bídeo'e loh zinzon en ehtremenyo (no z'oye mu bien):

Ehtremaúra hunziona:

El'embargo:

Y tó ehte patrimonio, ¿no tié prezenzia'n Interné? Zi, ehtá klaro. Akí oh bía dehà argunah direhzioneh pa' ke lo beaih.

1. Zobre'r portugéh en Ehtramaúra.
Jimões na chuné
Falar alentejano e oliventino
Guikipedia'n kahtúo

2. Zobre l'ehtremenyo o kahtúo.
Ablah d'Ehtremaúra
PROEL Linguíhtika
Kartografía linguíhtika d'Ehtremaúra
Ablah d'Ehtremaúra'n la ré
Dialehtolohía/Biblioteka'e tehtoh en kahtúo

3. Zobre la fala.
culturagalega.org
culturagalega.org
O galego no Val das Ellas
sierradegata.org
Lehihlazión zobre la fala
En PROEL

Comentarios

No hay Comentarios »

Dejar un Comentario


<a href> <em> <blockquote> <strong> <cite> <code> <ul> <li> <dl> <dt> <dd>

Archivo | ¡Crea tu Blog Ya! Fácil y Gratis