La berdá eh ke'n ehtah elezioneh, komo'n tóah, la hente ehtá atenta'e munxah kozah: loh zuerdoh, la bibienda, er paro...
Aparte d'ezo, yo kiero azè notà l'importanzia'e lah lenguah d'Ehpanya'n la polítika, zobretó'n ehtoh úrtimoh anyoh en loh kualeh z'ablao munxo'e loh drexoh linguíhtikoh de lah prezonah k'ablan kahteyano'n Katalunya y otroh ehemploh.
Pa' empezà eh de zabè k'Ehpanya, en zu konhunto, tié una gran kantiá'e lenguah, una gran kantiá'e kurtura ke no ziempre a tó'r mundo le guhta. Aparte lah lenguah kofizialeh -gayego, bahko y katalán (tamién er balenziano)- ai munxah otrah lenguah ke z'ablan pero no ehtán rekohíah ehprezamente kon una lei k'aga obligatorio zu ehtudio'n l'ehkuela.
Me refiero al'ahturiano, al'aragonéh, ar kántabro, ar kahtúo (ehtremenyo), ar murziano, ar andalú; a loh kualeh ze leh zuele yamà ablah, dialehtoh y kon otroh nombreh ke l'úniko ke kieren eh tapà y okurtà una berdá k'ehtá aí y eh ke zon lenguah, utilizá pò la hente y ke, ká béh menoh, ehtá má bihto'l ablarl-lah.
Loh partíoh mayoritarioh no zuelen ablà d'eyah. Ai otroh temah máh importanteh (l'ekonomía, pò ehemplo).
Zin embargo, eh de notà l'ezihtenzia'e partíoh ke defienden la kurtura propia'e ká territorio d'Ehpanya, zu lengua y zuh tradizioneh, koza ke'n ehte mundo globalizao ya no ze rehpeta.
¿Kuá eh er huturo'e lah lenguah minoritariah en Ehpanya?
La berdá, no ze zabe. En mi opinión, un ahturiano debería aprendè ehta lengua pò'r mero exo'e k'ehtá'n Ahturiah. Azín'e zimple. Y lo mihmo loh aragonezeh y loh ehtremenyoh, loh kántabroh y loh leonezeh. No noh pareze raro k'un katalán ehtudie'n katalán (lo raro aora eh lo kontrario). ¿Pò ké no pué okurrì ehto'n Andaluzía o'n Ehtremaúra? ¿Eh ke zomoh loh úrtimoh de la hila ziempre?
Ke naide z'aberguenze d'ablà'n kahtúo, o'n ahturiano, o'n andalú. Lo ke no pueo entendè eh ke aya hente ke z'oponga a ehtudià ehtah lenguah. Ponen ehkuzah berldaeramente tontah (zin ofendè).
Zi mueren ehtah lenguah, muere la kurtura d'Ehpanya, y me z'aze raro k'akeyoh ke izen defendè Ehpanya, zuelen oponer-ze. Kozah ke tié la bía.
---
A loh andaluzeh ke z'oponen a'htudià'n andlú leh pregunto:
Zi nazihte'n Andaluzía, zi dizeh zè andalú, pò ké lexeh no kiereh ehtudià'n andalú?