Administra tu Blog

¡Crea tu Blog Ya! Fácil y Gratis

A MIA TRAZA DE PREXINAR

10/02/2009 GMT 1

En defendiendo l'andalú

chabi @ 21:01

¿Kuantah bezeh ban ya k'ehtamoh artoh d'ahkuxà kómo ze menohprezia la lengua andaluza?

¿Eh ke loh andaluzeh no puen ablà'n zu lengua?

¿Eh ke loh andaluzeh no puen zè kómo eyoh kieran zè zino ke deben ahkuxà lo ke dize hente ke, zin konozimiento'e kauza, leh impone tó?

Loh andaluzeh ablan andalú. ¿Y k'eh l'andalú? Ezo paeze ke ya proboka l'enfao'e munxoh kuando ze dize k'eh una lengua? ¿Y k'eh zino? Ze le kategoriza komo dialehto pa' ke dependa'r kahteyano, pa' ke, pò lo tanto, loh andaluzeh dependan'e Kahtiy. ¿Eh k'Adaluzía eh Kahtiya? ¿Akazo loh andaluzeh tién ke bè argo'n zu kurtura kon Bayaolí' No. Y no por eyo ze menohprezia a loh kahteyanoh, no. Lo ke paza eh ke keremoh defendè la lengua andaluz, la kurtura andaluz. Pero, kon ehto k'ara ze yama "globalizazión" ze ba tó ar trahte y moh tenemoh k'aguantà ablando ehpanyò y'ingléh. La globalizazión no benefizia a l'andalú, pero tampoko la berguenza ke a hente tié d'ablarl-lo. Ke z'ahkuxe ablà andalú, er korrehto andalú, eh mu raro, pero aún zepuén azè kozah pa' ke no muera ehta lengua.

¿Ké mehón lengua pa' ehprezà'r zentimiento d'un pueblo ke la zuya propia? ¿Kómo zería una zegiíya kantá'n ingléh o'n franzéh? Pueh iguá ke zi la kantah en kahteyano. No zería lo mehmo porke no ehprezaría loh zentimientoh der pueblo andalú.

Tamién me pregunto ¿pò ké z'abla munxo'e términoh y d'ehtatutoh, kuando no z'ofizializa la lengua andaluza y z'entierra baho una farza pogramazión'n kahteyano pò parte la telebizión utonómika?

Por ezo yo kiero, dehde ehta umirde bentana, dezì a tóh loh andaluzeh ke no z'aberguenzen d'ablà la lengua andaluza, zu lengua porke zi eyoh no l'ablan, no l'ablará naide.

¡Biba la lengua andaluza!

09/01/2009 GMT 1

Hamlet

chabi @ 17:28

ANDALÚ
KAHTEYANO

 

Ehzena I

Ehplaná elante'r Palazio Reá d'Elsingor. Noxe ohkura. FRANZIHKO, BERNARDO

BERNARDO.- ¿Kién ehtá aí?

FRANZIHKO.- No, rehpónda-me él a mí. Deténga-ze y diga kién eh.

BERNARDO.- Biba'r Rei.

FRANZIHKO.- ¿Eh Bernardo?

BERNARDO.- Er mehmmo.

FRANZIHKO.- Tú ereh er máh puntuá'n benì a la ora.

BERNARDO.- Lah doze an dao ya; bien puéh ì a rekoher-te.

FRANZIHKO.- Te doi mir graziah pò la muanza. Aze un frío ke penetra y yo ehtoi delikao'er pexo.

BERNARDO.- ¿Ah exo tu guardia trankilamente?

FRANZIHKO.- Ni un ratón z'a mobío.

BERNARDO.- Mu bien. Guenah noxeh. Zi enkuentras a Orazio y Marzelo, mih kompanyeroh de guardia, di-leh ke bengan rápiamente.

FRANZIHKO.- Me paeze ke loh oigo. Arto aí. ¡E! ¿Kién ba?

 

Escena I

Explanada delante del Palacio Real de Elsingor. Noche oscura. FRANCISCO, BERNARDO

BERNARDO.- ¿Quién está ahí?

FRANCISCO.- No, respóndame él a mí. Deténgase y diga quién es.

BERNARDO.- Viva el Rey.

FRANCISCO.- ¿Es Bernardo?

BERNARDO.- El mismo.

FRANCISCO.- Tú eres el más puntual en venir a la hora.

BERNARDO.- Las doce han dado ya; bien puedes ir a recogerte

FRANCISCO.- Te doy mil gracias por la mudanza. Hace un frío que penetra y yo estoy delicado del pecho.

BERNARDO.- ¿Has hecho tu guardia tranquilamente?

FRANCISCO.- Ni un ratón se ha movido.

BERNARDO.- Muy bien. Buenas noches. Si encuentras a Horacio y Marcelo, mis compañeros de guardia, diles que vengan presto.

FRANCISCO.- Me parece que los oigo. Alto ahí. ¡Eh! ¿Quién va?

23/11/2008 GMT 1

Trauzì a l'andalú? Pa' ké?

chabi @ 10:42

Z'a kreao un nuebo bloh ande ze traúzen tehtoh a l'andalú . La trauzión de tehtoh eh argo mu importante pa' lenguah ke ni zon ofizialeh ni tién rehpeto arguno porke la literatura da un huerte pezo a la lengua. Por ezo, trauzì eh argo importante pa' akeyoh ke kieren ayuà a ehpezrzì zuh lenguah y er konozimiento. En er ya menzionao bloh, ze trauzen tehoth, ar parecè, relihiozoh. La lengua andaluza pué zerbì pa' ehprezà lo mehmo ke kuarkiè otra lengua y ze pué filozofà o azè matemátikah en eya. Ehtoh tehtoh ze zumarán ar corpus ke ya tié l'andalú'n la ré kon er bloh anteriò, ande se traúzen tehtoh de la Biblia.

Ehto eh un primè pazo, la trauzión'e libroh por Interné, pero tamién ze debería dà otro pazo máh y eh l'imprezión'e tehtoh en andalú. Er leè zin denguna berguenza un guen libro'n andalú. Ezo eh lo zigiente, pero, por aora, debemoh kear-noh kon ehto.

Ehtoh bloh ze zuman ar proyehto ya ezihtente d'un enziklopedia'n andalú pò la ré. Y azín ze pué azè ke l'andalú tenga mehón imahen.

Zólo kon l'ayúa y l'ehuerzo'e tóh ze pué azè ke l'andalú "zarga'e l'armario" y empieze a ablà zin berguenza y zin komplehoh, zin mehklah y zin palabrah ke le zon ahenah. ¡K'able pò zi mihmo!

Y eza perdia'e berguenza ze pué bè kuanto máh z'ehkribe'n andalú, máh ze le'n andalú y máh apareze l'andalú'n loh meioh de komunikazión.

08/11/2008 GMT 1

Una llengua es un dialeuto con una melicia.

chabi @ 20:02

Una lengua eh un dialehto kon un ehérzito (en yidíh: אַ שפּראַך איז אַ דיאַלעקט מיט אַן אַרמיי און פֿלאָט). Ehta eh una zita'er Max Weinreich, un gran konozeò'e la lengua yidíh. Y eh zierto. Kuanto máh hente ehté a habò d'una lengua, máh pozibilidaeh tendrá'e zè una lengua mundiá. L'andalú, kompletamente marhinao, enkluzo endrento la zoziá andaluza, no pué kompetì kon otrah lenguah komo'r katalán o'r bahko, lah kualeh tampoko lo puen azè kon er ruzo o'r haponéh. Ai kategoríah en lah lenguah, y unah tién máh probabiliá'e dezaparezè k'otrah manke, tó zea dixo, er latín era la lengua máh importante'er mundo kuando ehtaba l'Imperio Romano y ara mehmo no l'abla naide (en zu horma klázika, no komo dialehtoh dehgahaoh en loh ahtualeh romanzeh). Er franzéh hue importante y ara mehmo lo eh l'ingléh y er xino kobra huerza. Pero ai munxah otrah ke no pazan d'ehte ziglo, porke mueren kon z'úrtimo ablante y naide z'akordará d'eyah. ¿Kién iba a dezì, kuando Kolón yegó a Amérika, ke l'ingléh zería oi'n día tan importante? Y ara to'r mundo tié k'aprendè ingléh pa' kazi tó.

Lah lenguah menoritariah deberían luxà pò zu zuperbibenzia y kreà zu kurtura. Er katalán z'abla máh ke'r danéh, er o er noruego y, zin dembargo, no tié tantoh meioh de komunikazión. ¿Kómo eh ehto pozible?

06/11/2008 GMT 1

La lengua y loh medioh de komunikazión

chabi @ 16:35

Akabo'e bè un dokumentá ke dezía k'ai emprezah k'ahtuarmente ehtáh trauziendo zuh páhinah gué ar katalán. Eh argo inkreíble, ¿no? Kiero dezì, ¿pa' ké trauzirl-lah ar katalán zi ya ehtán en kahteyano, ke tamién eh lengua ofiziá'n Katalunya? Lo ke paza eh ke loh katalaneh lo kieren y lo píen, ze mueben, ze manifiehtan, ze kehan... argo ke deberían aprendè otroh puebloh.
Zi nabaegamoh por Interné, zeguramente la mayò parte lah páhinah gué ehtán eh ingléh, komo eh lo máh normá'er mundo. Pero tamién ai páhinah en munxah otrah lenguah. Loh katalaneh (pò zegì kon l'ehemplo d'anteh) tienen munxah páhinah gué'n katalán. Zu guikipedia eh inkreíble. Ai informazión'e kaliá y eh ke lah lenguah pekenyah deben luxà d'ehta horma, kon guena inhormazión, trauzioneh mu kudiáh, ehetera.
Loh meioh d'inhormazión zon mu importanteh pa' unifikà la lengua, zólo ai ke bè lo ke pazaba anteh en Ehpanya, ke ká uno ablaba komo l'azía'n zu pueblo y, ar ì a una zudiá o kambiar-ze'e lugà, bariaba totarmente. Ara no, no zuena raro ehkuxà a un arhentino o a un mehikano. L'andalú, komo tié una zona máh pekenya, no eh tan difízi, manke tenga arguna diferenzia'e bokalario entre una zona y otra.
Pero, komo´'n la telebizión l'andalú no z'abla (porke ehtá mar bihto), pueh tenemoh ke konformar-noh kon Interné (porke prenza, ke yo zepa, no ai ná'e ná).
Lah páhinah k'ai en andalú en interné no zon munxah, pero ai arguna k'otra ke noh ayuda a bè kómo ba abanzando l'andalú'n loh meioh de komunikazión. Eh berdá k'aún ai problemah kon la grafía, pero ehpero ke poko a poko ze bayan zoluzionando, kon lah ganah y la iluzión'e tóh loh ke trabahan pò l'andalú.
L'inhormazión'n andalú no umenta munxo, pò lo ke'n la Guiki'n andalú z'a krea un portá'e notiziah, pa' ì poniendo notiziah (zi bien argo brebeh) en ehta lengua. Poko a poko z'intentará mehorà er zihtema, pero ezo zerá kon er tiempo.

04/11/2008 GMT 1

Rima XXI, de Bécquer

chabi @ 23:11

- ¿Ké'h poezía? - dizeh, mientrah klabah
en mi pupila tu pupila azú-;
¿Ké'h poezía...?¿Y tú me lo preguntah?
¡Poezía...ereh tú!

27/10/2008 GMT 1

La trauzión y la kreazión p'a zarbà a l'andalú

chabi @ 21:59

¿Kómo poemoh ayuà a la lengua andaluza? Ehkribiendo'n eya, ablando'n eya, penzando'n eya y luxando por eya. ¿Y kómo ze luxa por eya? Pueh ablando'n eya, ehkribiendo'n eya y no teniendo denguna berguenza'n ablà andalú. Porke l'andalú eh una lengua komo otra kuarkiera, ni máh ni menoh. Lo ke paza eh ke durante zigloh a ehtao ahfihziá, ahogá komo zu pueblo ke tenía la kabeza mu baha ahta ke yego Blah Infante, k'abló'e zu lengua, la lengua andaluza y Feriko Garzía Lorka tamién ehkribió'n andalú. ¿Pò ké loh andaluzeh aún z'aberguenzan'e zu lengua?

Una'e lah mehoreh manerah d'ayuà a l'andalú eh la kreazión d'una literatura. Ze puen trauzì tehtoh filozófikoh, téhnikoh y poétikoh a l'andalú, nobelah, kuentoh y manualeh d'ihtoria.

Pero tamién ze pué kreà'n andalú, ze pué azè poezía o ehkribì filozofía, pero ke zea'n andalú.

19/10/2008 GMT 1

Loquar latine!

chabi @ 10:09

El latín actualmente está resucitando. Sobre todo en América. Después de que en el Concilio Vaticano II se permitiera la misa en lengua vulgar, ha estado de capa caída. Ya no se suelen oficiar las misas en esta lengua y ya ni hablemos de misas no católicas. Pero aún así, aún hay gente que quiere volver a la verdadera misa, la misa tridentina. Pero eso es otra historia. El latín resucita y gana terreno. Menos en España, que se tiene la cualidad de poder hacer muchas cosas, pero como nunca nadie quiere, pues así estamos. Esto se da en América, donde el actual "imperio" resucita la lengua del antiguo (Imperio Romano). Sólo hay que ver las noticias en varios periódicos donde incluso se ve a niños de 10 años leyendo cuentos en latín (esto es impensable en España, ya sea libros en latín o español, aunque, como en todo, hay excepciones).

Y es importante esto porque el hecho de que haya tanto interés en América y tan poco en Europa (el famoso plan Bolonia que elimina carreras de filologia en España, por poner un ejemplo) pone de manifiesto dónde se defiende la cultura occidental y donde se pisotean los valores que una vez defendieron nuestros antepasados.

Europa olvida su pasado, olvida su religión, sus lenguas clásicas, sus tradiciones, olvida lo que la ha constituido en lo que es, olvida todo lo que ha hecho posible convertirla en lo que era hasta ahora, un continente con futuro y sabiduría, con cienca, con razón.

Olvidar nuestro pasado hace que perdamos el futuro y si olvidamos la hermosa lengua latina (recordar que el resto de lengua romances son lenguas vulgares, si comparamos el castellano y el latín, el castellano es un DIALECTO del latín), olvidaremos un punto de unidad en Europa y de su cultura fundamental ya que Europa tiene dos pilares:

1. La cultura clásica.

2. La Cristiandad.

Si olvidamos esto, estamos perdiendo Europa.

Se ha hablado mucho de la lengua auxiliar internacional, del esperanto, del ido, interlingua y demás lenguas. ¡Recuperemos el latín! Fue la lengua de Europa... ¡que vuelva a serlo!

Y ójala podamos volver a ver cómo se puede dar una misa en latín en Europa, desde Portugal hasta Rusia, desde Inglaterra hasta Alemania.

Enlaces:
A dead language that's Very Much Alive
Are We Rome? Tu Betchus!
Latin IV You
La messe en latin réclamée
Latin broadcast was news to Rob during Finland visit
Latin Surges in Popularity
La Misa en Latín
Circulus Latinus Matritensis
Aloisii Miraglia orationis (14-4-2008) pars prima
Latín contemporáneo

22/09/2008 GMT 1

Andaluzía ¡ehpierta!

chabi @ 19:36

Paeze ke ze noh akaba l'andalú. Ke ya naide ehkribe'n andalú. La hente ya no l'aze kazo a la lengua'e Garzía Lorka. ¿K'a pazao? ¿Eh ke no poemoh re-bibì ehta lengua? ¿Eh ke murió kon zu hente? ¿Por ké ya no ze luxa pò la lengua andaluza? Porke ya naide tié ganah de grità a l'aire y ke naide l'ehkuxe. Andaluzeh, no permitáih ke buehtra lengua ze kombierta'n un xihte. No permitáih ke zea un zimplre dialehto. ¿Eh ke no keréih máh? ¿Eh ke no ahpiráih máh arto? Andaluzeh, buehtra lengua zerá lo ke keráih ke zea, ke naide ehkonda zu lengua ebaho'r korzón. Ke naide la guarde'n kaza. ¡Ke zarga a la kaye, a l'ehkuela, ar mundo! Gritá: ¡Zemoh andaluzeh y ablamoh andalú! ¡Keremoh ablà'n andalú! Pero zi naide tié'r balò'e dezirl-lo, Andaluzía zegirá zumía'n zu propia berguenza. ¿Por k'azeih kazo'e lo ke dize la hente? ¿Por ké repetíh lo k'oh an dixo kon farzeá? ¿Por ké no oh kitáih la benda loh ohoh y er kandado'e la lengua y empezáih a ablà y bè'r mundo komo andaluzeh? ¿Eh ke tenáih mieo'e daroh kuenta'e k'abéih zío enganyaoh? ¿Eh ke tenáih mieo'e bè k'Andaluzía ehtá ablando'n una lengua ke no eh la zuya? ¿Eh ke no zabéih k'Andaluzía kié gorbè a zè lo k'era? ¿No zentíh k'oh farta argo? ¡Buhkarl-lo! Buhkà a Andaluzía'n zu lengua, porke zino, no enkontraréih a Andaluzía.

08/09/2008 GMT 1

Internet platica murciano

chabi @ 13:09

Zi nabegamoh por Interné ze pué bè komo ká béh máh ai máh páhinah en lengua murziana. Fotoh, blogh y inkluzo una Guiki. ¿Kién lo iba a penzà? Ze pué komenzà a bè dehde'r la páhina'e l'azoziazión Jarique. Eh interezante zobre tó lo'e la Guiki. Ahtuarmente tié 707 artíguloh entre loh ke z'enkuentran tehtoh i tien intenzió d'azè un dizionario y tó pa'r murciano. Azí eh komo ze pué dirnifikà la lengua. Loh andaluzeh tendrían k'aprendè un poko y dehar-ze'e líoh kon lah marditah ortografíah. ¡Ke z'eliha una d'una beh! Lo úniko ke tién zon interezeh prezonaleh y ná máh. Ezo no eh buhkà lo mehón pa' l'andalú. Eh interezante pazr-ze pò la páhina'e [http://www.llenguamaere.com/ llengua maere] pa' bè'rtrabaho ke z'ehtá aziendo por er murziano.

Dehde ehte bloh ze dezea munxa zuerte a loh murzianoh en zu kamino azie l'ofizializazión'e la ''llengua murciana''. Tó mi apoyo y mehoreh dezeoh.

Archivo | ¡Crea tu Blog Ya! Fácil y Gratis