Administra tu Blog

¡Crea tu Blog Ya! Fácil y Gratis

A MIA TRAZA DE PREXINAR

Categoría: Lenguah/Luengas

18/10/2009 GMT 1

Fin la Guiki murziana?

chabi @ 16:06

Aze ya munxo tiempo ke no z'eíta'n la Guiki Murziana. Ké paza? Loh prenzipaleh utoreh ya z'an kanzao'e grità kontra la paré. Trah yegà a loh 1143 artíkuloh, ehta Guikia a dehao de hunzionà. La berdá eh ke tenía pokoh uzuarioh pero era una luh pa'r murziano, ziendo la prenzipá (pó no dezì l'únika) huente d'inhormazión n'ehta lengua. Pero paize ke ba a pazà bahtahte tiempo ahta ke guerba a hunzionà, zi eh ke lo aze.

13/09/2009 GMT 1

Nueba portá'n la Guiki Andalú

chabi @ 16:20

wiki.png

La Guiki Andalú tié nueba portá. Debío a ke l'anterió ya abía keao argo antikuá, z'a prozeío a kreà una nueba ke no difiriera munxo'e zu prezezora, póh mantiene aún er dizenyo la parte zuperió y er dibuho'er marhen zuperió ihkierdo. La nueba portá eh máh ordená ke l'anterió y eh er nuebo labao'e kara d'ehta Guiki pa'r nuebo kurzo ke ba a komenzá, en er kuá ze ponen lah ehpehtatibah en poè tenè una mehón Guikia'n andalú. Kon 3547 artíkuloh, ze zituaría'n er puehto 128 en la lihta'e toah lah Guikipediah, entre la Guikipedia'n árabe ehizio y la Guikipedia'n normando.

Raitin Jamiekan Di Jamiekan Wie

chabi @ 16:07

Nikeisha Dawkins kanta Raitin Jamiekan Di Jamiekan Wie, k'ehtá a habò l'enpleo la lengua hamaikana'n lugà l'inglèh'n Hamaika. Ze pué enkontrà una Güiki'n hamaikano y páhinah en ehta lengua komo Jumieka langwij o Jamaican Language Unit

14/08/2009 GMT 1

Aprobá la Biquipédia

chabi @ 09:17
wikipedia-logo-mwl.PNG

Ar finá z'a aprobao la Biquipédia!!! La Wikipedia en mirandéh, la Biquipédia, a zío aprobá trah munxoh mezeh d'ehpera por parte zuh utoreh (entre loh ke m'enkuentro yo mihmo). Ahtuarmente tié 148 artíkuloh pero eh un gran pazo pa' ke'r mirandéh tenga máh prezenzia'n la Ré. Er tronko'e lenguah ahtur-leonéh ya ehtá kazi pò kompleto reprezentao'n la Wikipedia (ahturiano, leonéh, ehtrmenyo y mirandéh, tan zólo farta'r kántabro). La máh hamoza enziklopedia'er mundo ya tié zu berzión mirandeza y dehde akí pío aryúa a tó'r mundo ke kiera kolaborà.

23/07/2009 GMT 1

Naze la Llionpedia

chabi @ 11:32
Llionpedia

Ehtaba nabegando pò la ré y m'e enkontrao la zigiente páhina gué yamá Llionpedia. Ehtá bazá'n la Wikipedia y z'ehkribe'n lengua leoneza. L'a iniziao la Konzehería Kurtura la ziudá León en l'anyo 2009 y ya kuenta kon 2.391 artíkuloh. Er primè artíkulo hue Dreichos Humanos, eitao l'onze hunio 2009. L'iniziatiba hue prezentá pò'r Konzehero Kurtura Leoneza Abel Pardo er 30 hunio 2009 y tó'r mundo pué ayuà a k'aya máh artíkuloh en ehta lengua.

Dehde ehte bloh z'anima a kolaborà pa' ke no ze pierda ehta importante lengua perteneziente ar patrimonio mundiá.

¡Felizitazioneh a tóh loh leonezeh!

29/04/2009 GMT 1

Penzamientoh

chabi @ 20:46

Dehpuéh de munxo tiempo zin ehkribì, me pazo por akí pa' yenà un poko ehte bloh. Lah kozah kambian, kambian zin ke te deh kuenta. Te dah la buerta y beh kómo una lengua z'a muerto. Dah un pazo, lebantah er pie y beh otra lengua, la kuá akabah de pizà zin kerè. Mirah a otrah prezonah y beh ke no tién lengua, ze l'an kortao y leh an puehto otra, la kuá an kozío má kon un ilo yerro. Ai argunoh ke azehtan eza realiá zin máh, intentando ablà komo puén, otroh yoran porke exan de menoh zu lengua y no la puén rekuperà pero ai otroh ke, no konhormeh kon lo ke leh a pazao, intentan kozer-ze aún máh zu nueba lengua, ze ziente mu orguyozoh d'eya a pezà de no dominarl-la bien y enzima, kieren kortà la lengua a otroh y kozerl-leh otra komo la zuya. ero eh ke tamién, a loh ablanteh ke kean de zu antigua lengua, leh martratan y leh kieren dehtruì.

Pero una lengua pué morì'e munxah hormah. Pué ke tarde poko, o ke tarde munxo. Kuando una palabra ze deha d'uzà, una lengua ehtá perdiendo bía, kuando una palabra autóhtona ze zuhtituye por otra ehtranhera, la lengua ehtá perdiendo bía, y d'ezo no moh damoh kuenta y eh un grabe pobrema. Pero ké le bamoh a azè. Ze moh kaen lah palabrah y zemoh mu bagoh pa' rekorherl-lah, eh mehón k¡otroh moh den una nueba.

PEro er pobrema eh ke moh daremoh kuenta maziao tarde'e tó ehto y kuando keramoh ablà, ze moh aparezerá'n la mente la pregunta ehta'e ¿kómo ze dezía ezo kera...? Y no enkontraremoh la palabra porke, ziemplemente, no ezihtirá en nuehtro dizionario, ke zerá tan pekeño komo er mundo'n er ke bibiremoh. 

10/02/2009 GMT 1

En defendiendo l'andalú

chabi @ 21:01

¿Kuantah bezeh ban ya k'ehtamoh artoh d'ahkuxà kómo ze menohprezia la lengua andaluza?

¿Eh ke loh andaluzeh no puen ablà'n zu lengua?

¿Eh ke loh andaluzeh no puen zè kómo eyoh kieran zè zino ke deben ahkuxà lo ke dize hente ke, zin konozimiento'e kauza, leh impone tó?

Loh andaluzeh ablan andalú. ¿Y k'eh l'andalú? Ezo paeze ke ya proboka l'enfao'e munxoh kuando ze dize k'eh una lengua? ¿Y k'eh zino? Ze le kategoriza komo dialehto pa' ke dependa'r kahteyano, pa' ke, pò lo tanto, loh andaluzeh dependan'e Kahtiy. ¿Eh k'Adaluzía eh Kahtiya? ¿Akazo loh andaluzeh tién ke bè argo'n zu kurtura kon Bayaolí' No. Y no por eyo ze menohprezia a loh kahteyanoh, no. Lo ke paza eh ke keremoh defendè la lengua andaluz, la kurtura andaluz. Pero, kon ehto k'ara ze yama "globalizazión" ze ba tó ar trahte y moh tenemoh k'aguantà ablando ehpanyò y'ingléh. La globalizazión no benefizia a l'andalú, pero tampoko la berguenza ke a hente tié d'ablarl-lo. Ke z'ahkuxe ablà andalú, er korrehto andalú, eh mu raro, pero aún zepuén azè kozah pa' ke no muera ehta lengua.

¿Ké mehón lengua pa' ehprezà'r zentimiento d'un pueblo ke la zuya propia? ¿Kómo zería una zegiíya kantá'n ingléh o'n franzéh? Pueh iguá ke zi la kantah en kahteyano. No zería lo mehmo porke no ehprezaría loh zentimientoh der pueblo andalú.

Tamién me pregunto ¿pò ké z'abla munxo'e términoh y d'ehtatutoh, kuando no z'ofizializa la lengua andaluza y z'entierra baho una farza pogramazión'n kahteyano pò parte la telebizión utonómika?

Por ezo yo kiero, dehde ehta umirde bentana, dezì a tóh loh andaluzeh ke no z'aberguenzen d'ablà la lengua andaluza, zu lengua porke zi eyoh no l'ablan, no l'ablará naide.

¡Biba la lengua andaluza!

23/11/2008 GMT 1

Trauzì a l'andalú? Pa' ké?

chabi @ 10:42

Z'a kreao un nuebo bloh ande ze traúzen tehtoh a l'andalú . La trauzión de tehtoh eh argo mu importante pa' lenguah ke ni zon ofizialeh ni tién rehpeto arguno porke la literatura da un huerte pezo a la lengua. Por ezo, trauzì eh argo importante pa' akeyoh ke kieren ayuà a ehpezrzì zuh lenguah y er konozimiento. En er ya menzionao bloh, ze trauzen tehoth, ar parecè, relihiozoh. La lengua andaluza pué zerbì pa' ehprezà lo mehmo ke kuarkiè otra lengua y ze pué filozofà o azè matemátikah en eya. Ehtoh tehtoh ze zumarán ar corpus ke ya tié l'andalú'n la ré kon er bloh anteriò, ande se traúzen tehtoh de la Biblia.

Ehto eh un primè pazo, la trauzión'e libroh por Interné, pero tamién ze debería dà otro pazo máh y eh l'imprezión'e tehtoh en andalú. Er leè zin denguna berguenza un guen libro'n andalú. Ezo eh lo zigiente, pero, por aora, debemoh kear-noh kon ehto.

Ehtoh bloh ze zuman ar proyehto ya ezihtente d'un enziklopedia'n andalú pò la ré. Y azín ze pué azè ke l'andalú tenga mehón imahen.

Zólo kon l'ayúa y l'ehuerzo'e tóh ze pué azè ke l'andalú "zarga'e l'armario" y empieze a ablà zin berguenza y zin komplehoh, zin mehklah y zin palabrah ke le zon ahenah. ¡K'able pò zi mihmo!

Y eza perdia'e berguenza ze pué bè kuanto máh z'ehkribe'n andalú, máh ze le'n andalú y máh apareze l'andalú'n loh meioh de komunikazión.

08/11/2008 GMT 1

Una llengua es un dialeuto con una melicia.

chabi @ 20:02

Una lengua eh un dialehto kon un ehérzito (en yidíh: אַ שפּראַך איז אַ דיאַלעקט מיט אַן אַרמיי און פֿלאָט). Ehta eh una zita'er Max Weinreich, un gran konozeò'e la lengua yidíh. Y eh zierto. Kuanto máh hente ehté a habò d'una lengua, máh pozibilidaeh tendrá'e zè una lengua mundiá. L'andalú, kompletamente marhinao, enkluzo endrento la zoziá andaluza, no pué kompetì kon otrah lenguah komo'r katalán o'r bahko, lah kualeh tampoko lo puen azè kon er ruzo o'r haponéh. Ai kategoríah en lah lenguah, y unah tién máh probabiliá'e dezaparezè k'otrah manke, tó zea dixo, er latín era la lengua máh importante'er mundo kuando ehtaba l'Imperio Romano y ara mehmo no l'abla naide (en zu horma klázika, no komo dialehtoh dehgahaoh en loh ahtualeh romanzeh). Er franzéh hue importante y ara mehmo lo eh l'ingléh y er xino kobra huerza. Pero ai munxah otrah ke no pazan d'ehte ziglo, porke mueren kon z'úrtimo ablante y naide z'akordará d'eyah. ¿Kién iba a dezì, kuando Kolón yegó a Amérika, ke l'ingléh zería oi'n día tan importante? Y ara to'r mundo tié k'aprendè ingléh pa' kazi tó.

Lah lenguah menoritariah deberían luxà pò zu zuperbibenzia y kreà zu kurtura. Er katalán z'abla máh ke'r danéh, er o er noruego y, zin dembargo, no tié tantoh meioh de komunikazión. ¿Kómo eh ehto pozible?

06/11/2008 GMT 1

La lengua y loh medioh de komunikazión

chabi @ 16:35

Akabo'e bè un dokumentá ke dezía k'ai emprezah k'ahtuarmente ehtáh trauziendo zuh páhinah gué ar katalán. Eh argo inkreíble, ¿no? Kiero dezì, ¿pa' ké trauzirl-lah ar katalán zi ya ehtán en kahteyano, ke tamién eh lengua ofiziá'n Katalunya? Lo ke paza eh ke loh katalaneh lo kieren y lo píen, ze mueben, ze manifiehtan, ze kehan... argo ke deberían aprendè otroh puebloh.
Zi nabaegamoh por Interné, zeguramente la mayò parte lah páhinah gué ehtán eh ingléh, komo eh lo máh normá'er mundo. Pero tamién ai páhinah en munxah otrah lenguah. Loh katalaneh (pò zegì kon l'ehemplo d'anteh) tienen munxah páhinah gué'n katalán. Zu guikipedia eh inkreíble. Ai informazión'e kaliá y eh ke lah lenguah pekenyah deben luxà d'ehta horma, kon guena inhormazión, trauzioneh mu kudiáh, ehetera.
Loh meioh d'inhormazión zon mu importanteh pa' unifikà la lengua, zólo ai ke bè lo ke pazaba anteh en Ehpanya, ke ká uno ablaba komo l'azía'n zu pueblo y, ar ì a una zudiá o kambiar-ze'e lugà, bariaba totarmente. Ara no, no zuena raro ehkuxà a un arhentino o a un mehikano. L'andalú, komo tié una zona máh pekenya, no eh tan difízi, manke tenga arguna diferenzia'e bokalario entre una zona y otra.
Pero, komo´'n la telebizión l'andalú no z'abla (porke ehtá mar bihto), pueh tenemoh ke konformar-noh kon Interné (porke prenza, ke yo zepa, no ai ná'e ná).
Lah páhinah k'ai en andalú en interné no zon munxah, pero ai arguna k'otra ke noh ayuda a bè kómo ba abanzando l'andalú'n loh meioh de komunikazión. Eh berdá k'aún ai problemah kon la grafía, pero ehpero ke poko a poko ze bayan zoluzionando, kon lah ganah y la iluzión'e tóh loh ke trabahan pò l'andalú.
L'inhormazión'n andalú no umenta munxo, pò lo ke'n la Guiki'n andalú z'a krea un portá'e notiziah, pa' ì poniendo notiziah (zi bien argo brebeh) en ehta lengua. Poko a poko z'intentará mehorà er zihtema, pero ezo zerá kon er tiempo.

Archivo | ¡Crea tu Blog Ya! Fácil y Gratis